Μεταπτυχιακό Ευρωπαικής Πολιτικής και Διακυβέρνησης http://hdl.handle.net/11728/11500 2026-05-11T13:46:48Z 2026-05-11T13:46:48Z Σιδηροπούλου, Βάια Ειρήνη http://hdl.handle.net/11728/13290 2026-04-24T09:18:58Z 2026-02-01T00:00:00Z

Ενεργειακή Διπλωματία και Γεωπολιτική στην Ανατολική Μεσόγειο: Προκλήσεις και Προοπτικές σε ένα Μεταβαλλόμενο Διεθνές Περιβάλλον Σιδηροπούλου, Βάια Ειρήνη Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τον ρόλο της ενεργειακής διπλωματίας και των γεωπολιτικών εξελίξεων στην Ανατολική Μεσόγειο, εστιάζοντας στον τρόπο με τον οποίο οι ενεργειακές ανακαλύψεις, οι υποδομές και τα θεσμοθετημένα σχήματα συνεργασίας επηρεάζουν την περιφερειακή σταθερότητα, τα πρότυπα συνεργασίας και τη συνολική αρχιτεκτονική της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας. Η Ανατολική Μεσόγειος αναδεικνύεται σε χώρο αυξημένης στρατηγικής σημασίας, όπου η ενέργεια λειτουργεί ταυτόχρονα ως πεδίο ευκαιριών συνεργασίας αλλά και ως παράγοντας ενίσχυσης γεωπολιτικών ανταγωνισμών. Μεθοδολογικά, η εργασία στηρίζεται σε ποιοτική ανάλυση, αξιοποιώντας δευτερογενείς πηγές, ακαδημαϊκή βιβλιογραφία, επίσημα θεσμικά έγγραφα και στρατηγικές εκθέσεις διεθνών και περιφερειακών οργανισμών. Το θεωρητικό πλαίσιο αντλεί στοιχεία από τον ρεαλισμό, τη θεωρία της ενεργειακής ασφάλειας και την έννοια της οικονομικής και ενεργειακής αλληλεξάρτησης, προκειμένου να ερμηνευθούν οι στρατηγικές επιλογές των κρατών και οι περιφερειακές δυναμικές ισχύος. Τα ευρήματα της ανάλυσης καταδεικνύουν ότι οι ενεργειακοί πόροι και οι σχετικές υποδομές δεν οδηγούν αυτομάτως σε σταθερότητα ή συνεργασία. Αντιθέτως, η ενεργειακή διπλωματία στην Ανατολική Μεσόγειο διαμορφώνεται μέσα από μια σύνθετη αλληλεπίδραση ανταγωνιστικών ενεργειακών αρχιτεκτονικών, όπως τα σχέδια αγωγών και οι εναλλακτικές διαδρομές προμήθειας, καθώς και θεσμοθετημένων μηχανισμών συνεργασίας, όπως το East Mediterranean Gas Forum και τα τριμερή σχήματα. Οι μηχανισμοί αυτοί συμβάλλουν περισσότερο στη διαχείριση και τον περιορισμό του ανταγωνισμού παρά στην πλήρη επίλυση των υποκείμενων συγκρούσεων. Συμπερασματικά, η εργασία υποστηρίζει ότι η ενεργειακή διπλωματία μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο σταθεροποίησης μόνο όταν ενσωματώνεται σε θεσμικά πλαίσια, ρυθμιστικούς μηχανισμούς και βιώσιμες υποδοχές που μειώνουν την αβεβαιότητα και ενισχύουν την προβλεψιμότητα. Η Ανατολική Μεσόγειος προσφέρει σημαντικές ευκαιρίες για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας, ωστόσο η αξιοποίηση τους προϋποθέτει προσεκτική διαχείριση των γεωπολιτικών κινδύνων και ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας. ENGLISH ABSTRACT This master’s thesis examines the role of energy diplomacy in shaping geopolitical dynamics, patterns of cooperation and security architectures in the Eastern Mediterranean, with particular emphasis on the interaction between energy resources, regional power relations and European energy security. The study aims to assess whether energy developments in the region function primarily as drivers of cooperation and interdependence or, conversely, as catalysts for competition and geopolitical tension. Methodologically, the research adopts a qualitative approach, combining geopolitical analysis, institutional assessment, and comparative case studies. It draws on academic literature, policy documents, official reports, and strategic frameworks related to energy governance, regional cooperation mechanisms and European Union energy policy. Particular attention is given to institutionalized forms of cooperation, such as the East Mediterranean Gas Forum (EMGF), as well as to major infrastructure projects and energy corridors that shape regional interaction. The findings indicate that energy diplomacy in the Eastern Mediterranean operates as a dual-use instrument. On the one hand, institutionalized cooperation and shared infrastructure projects contribute to functional stabilization, risk management, and selective economic interdependence among participating states. On the other hand, unresolved sovereignty disputes, competing maritime claims and divergent strategic priorities limit the transformative potential of energy cooperation and sustain underlying patterns of rivalry. Energy initiatives tend to mitigate, rather than resolve, structural conflicts, reinforcing a pragmatic logic of managed competition. At the European level, the analysis shows that Eastern Mediterranean energy resources and infrastructures can enhance diversification and resilience within the EU’s energy security strategy, particularly in the context of supply disruption and geopolitical uncertainty. However, their contribution remains contingent upon political coordination, regulatory coherence and long-term investment credibility. The thesis concludes that energy diplomacy in the Eastern Mediterranean should be understood not as a deterministic pathway to peace, but as a strategic tool embedded in broader geopolitical calculations. Its effectiveness depends on the alignment of political interests, institutional capacity, and the integration of energy initiatives into a comprehensive regional and European security framework.

2026-02-01T00:00:00Z Τοπαλίδου, Σουλτάνα http://hdl.handle.net/11728/13289 2026-04-24T09:12:25Z 2026-01-01T00:00:00Z

Η στρατηγική Global Gateway της ΕΕ και το branding της Ευρωπαϊκής Ένωσης: Ενίσχυση της ευρωπαϊκής επιρροής σε έναν πολυπολικό κόσμο Τοπαλίδου, Σουλτάνα Η διατριβή αξιολογεί την Παγκόσμια Πύλη (Global Gateway, GG) της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως στρατηγική συνδεσιμότητας βασισμένη σε αξίες μέσω τεκμηρίων υλοποίησης — εισροών, διαδικασιών και εκροών/αποτελεσμάτων — και τη συγκρίνει με την κινεζική Πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος» (BRI), χωρίς να εδράζεται σε αφηγήσεις των ΜΜΕ. Υιοθετείται ποιοτικός, πολυμεθοδολογικός σχεδιασμός που τριγωνοποιεί θεσμικά έγγραφα της ΕΕ (Ανακοίνωση για το Global Gateway, NDICI–Global Europe, EFSD+), δελτία έργων, αρχεία δημοσίων συμβάσεων, εκθέσεις των αναπτυξιακών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων (DFIs) και αξιολογημένες από ομοτίμους αναλύσεις διακυβέρνησης/χρηματοδότησης της BRI. Ένα εναρμονισμένο εγχειρίδιο κωδικοποίησης (codebook) αποτιμά: (α) χρηματοδότηση και επιμερισμό κινδύνου, (β) ρυθμιστικές/ESG διασφαλίσεις, (γ) χρονοδιαγράμματα παράδοσης (χρόνος έως οικονομικό κλείσιμο/θέση σε λειτουργία), (δ) συνιδιοκτησία (αδελφοποίηση, δεξιότητες, συμμετοχή ΜμΕ) και (ε) ανθεκτικότητα (ενεργειακή διαφοροποίηση, κρίσιμες υποδομές/κυβερνοασφάλεια). Διαπεριφερειακά ευρήματα από Αφρική και Νοτιοανατολική Ασία δείχνουν ότι το κανόνα-κεντρικό μοντέλο της GG αποδίδει διαρκή αποτελέσματα — προστιθέμενα MW/χλμ. δικτύου, πρώτη παροχή ισχύος/δεδομένων, βελτιωμένη αξιοπιστία, θέσεις εργασίας/δεξιότητες, αποφυγή εκπομπών — όταν συντρέχουν τρεις προϋποθέσεις: (1) ώριμος pipeline έργων και τυποποιημένη τεκμηρίωση, (2) κατάλληλα βαθμονομημένες εγγυήσεις EFSD+ και blended finance και (3) ανοιχτές δημόσιες συμβάσεις με συμβατική συνιδιοκτησία. Η BRI εμφανίζει συνεπές ασφάλιστρο ταχύτητας μέσω κρατικών δανείων και συμβάσεων EPC από κρατικές επιχειρήσεις (SOEs), αλλά υψηλότερη συχνότητα εκ των υστέρων προσαρμογών (κανονιστικές αναβαθμίσεις, επαναδιαπραγματεύσεις, αστοχίες διακυβέρνησης) όπου οι διασφαλίσεις/η διαφάνεια είναι ασθενέστερες. Προτείνεται επεξηγηματική αλυσίδα — Υλοποίηση → Αντίληψη Εταίρου → Επιρροή — και πολιτικοί μοχλοί για συμπίεση των φάσεων πριν από την ανάθεση χωρίς αλλοίωση προτύπων: εγκαταστάσεις προετοιμασίας έργων σε επίπεδο διαδρόμου, βαθμονομημένες εγγυήσεις, πρότυπα πακέτα προσφορών με υποχρεωτική γνωστοποίηση αποφάσεων ανάθεσης, ορισμένοι επικεφαλής χρηματοδότες (lead financiers) και ανθεκτικότητα εκ σχεδιασμού. Συμπερασματικά, η ρυθμιστική κρατική ισχύς (regulatory statecraft) καθίσταται ανταγωνιστικό πλεονέκτημα όταν συνδυάζεται με υλοποίηση, προσφέροντας ρεαλιστική πορεία για την ευρωπαϊκή εξωτερική δράση σε πολυπολικό διεθνές περιβάλλον. ENGLISH ABSTRACT The thesis evaluates the European Union’s Global Gateway (GG) as a value-based connectivity strategy through implementation evidence — inputs, processes and outputs/outcomes — and compares it with China’s Belt and Road Initiative (BRI), without relying on media narratives. A qualitative, multi-methodological design is adopted that triangulates EU institutional documents (Global Gateway Communication, NDICI–Global Europe, EFSD+), project fiches, public procurement records, development finance institutions (DFIs) reports and peer-reviewed governance/financing analyses of the BRI. A harmonized codebook assesses: (a) financing and risk sharing, (b) regulatory/ESG safeguards, (c) delivery timelines (time to financial close/commissioning), (d) co-ownership (twinning, skills, SME participation), and (e) resilience (energy diversification, critical infrastructure/cybersecurity). Cross-regional findings from Africa and Southeast Asia show that GG’s rule-based model delivers lasting results — added MW/km. network, first power/data delivery, improved reliability, jobs/skills, emissions avoidance — when three conditions are met: (1) mature project pipeline and standardized documentation, (2) appropriately calibrated EFSD+ guarantees and blended finance, and (3) open public procurement with contractual co-ownership. BRI shows consistent speed premium through government loans and EPC contracts by state-owned enterprises (SOEs), but higher frequency of ex post adjustments (regulatory upgrades, renegotiations, governance failures) where safeguards/transparency are weaker. An explanatory chain is proposed — Implementation → Partner Perception → Influence — and political levers to compress the pre-award phases without altering standards: corridor-level project preparation facilities, calibrated guarantees, standard bid packages with mandatory notification of award decisions, certain lead financiers, and resilience by design. In conclusion, regulatory statecraft becomes a competitive advantage when combined with implementation, offering a realistic path for European external action in a multipolar international environment.

2026-01-01T00:00:00Z Τσέφλιου, Ιωάννα http://hdl.handle.net/11728/13288 2026-04-24T09:03:15Z 2026-02-01T00:00:00Z

Η Άμυνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον 21ο Αιώνα: Προκλήσεις, Ελλείψεις και Δαπάνες Τσέφλιου, Ιωάννα Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την εξέλιξη και τις προοπτικές της ευρωπαϊκής άμυνας στον 21ο αιώνα, εστιάζοντας στις δομικές, πολιτικές και στρατηγικές προκλήσεις που επηρεάζουν τη δυνατότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αναπτύξει συνεκτική και αποτελεσματική κοινή αμυντική πολιτική. Σκοπός της μελέτης είναι να διερευνήσει σε ποιο βαθμό οι διαφοροποιήσεις μεταξύ των κρατών-μελών περιορίζουν την εμβάθυνση της αμυντικής ολοκλήρωσης, παρά την ενίσχυση των θεσμικών εργαλείων της Ένωσης, όπως η Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας, η Μόνιμη Διαρθρωμένη Συνεργασία (PESCO), το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας (EDF) και ο Στρατηγικός Πυξίδας. Η εργασία βασίζεται σε συνδυασμό θεωρητικής ανάλυσης και θεματικής επεξεργασίας θεσμικών εγγράφων και στρατηγικών διατυπώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο θεωρητικό μέρος εξετάζονται βασικές προσεγγίσεις της βιβλιογραφίας σχετικά με το χάσμα μεταξύ φιλοδοξιών και δυνατοτήτων της ευρωπαϊκής άμυνας, η έννοια της στρατηγικής αυτονομίας και η λογική της διαφοροποιημένης ολοκλήρωσης. Στο εμπειρικό μέρος πραγματοποιείται συστηματική ανάλυση επίσημων στρατηγικών κειμένων και πολιτικών συνεντεύξεων, με στόχο την αποτύπωση των δομικών περιορισμών που χαρακτηρίζουν την ευρωπαϊκή αμυντική πολιτική. Η ανάλυση οργανώνεται γύρω από μία κεντρική ερευνητική υπόθεση (H1), σύμφωνα με την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση, παρά την ενίσχυση των θεσμικών της εργαλείων, δεν έχει καταφέρει να αναπτύξει συνεκτική και αποτελεσματική κοινή αμυντική πολιτική. Η υπόθεση αυτή εξετάζεται μέσα από τρεις επιμέρους διαστάσεις: (α) τις διαφορετικές στρατηγικές κουλτούρες των κρατών-μελών, (β) τις οικονομικές, τεχνολογικές και βιομηχανικές ανισότητες, και (γ) τις αποκλίνουσες αντιλήψεις απειλής και γεωπολιτικές προτεραιότητες. Τα ευρήματα της ανάλυσης δείχνουν ότι, παρά τη θεσμική πρόοδο και την ενίσχυση της πολιτικής ρητορικής περί στρατηγικής αυτονομίας, οι βαθύτερες πολιτικές και στρατηγικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των κρατών-μελών εξακολουθούν να περιορίζουν τη συνοχή και την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα της Ένωσης. Η ευρωπαϊκή άμυνα εμφανίζεται να εξελίσσεται ως σύστημα διαφοροποιημένης και επιλεκτικής συνεργασίας, το οποίο λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα εθνικά και συμμαχικά πλαίσια ασφάλειας, χωρίς να έχει επιτύχει πλήρη στρατηγική ενοποίηση. Η μελέτη συμβάλλει στη σχετική βιβλιογραφία παρέχοντας μια συστηματική σύνθεση θεωρητικής προσέγγισης και ανάλυσης θεσμικού λόγου, αναδεικνύοντας τα πολιτικά και στρατηγικά όρια της ευρωπαϊκής αμυντικής ολοκλήρωσης στο σύγχρονο διεθνές περιβάλλον.

2026-02-01T00:00:00Z Τσαρούχας, Φίλιππος http://hdl.handle.net/11728/13287 2026-04-24T08:55:20Z 2026-02-01T00:00:00Z

Η αντιμετώπιση της αθλητικής βίας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής πολιτικής: Η περίπτωση της Ελλάδας Τσαρούχας, Φίλιππος Η αθλητική βία αποτελεί ένα πολυδιάστατο φαινόμενο με σοβαρές επιπτώσεις στη δημόσια τάξη, την κοινωνική συνοχή και την εικόνα του αθλητισμού. Ιδίως στην Ελλάδα, τα επεισόδια που συνδέονται με τον οργανωμένο οπαδισμό και τον φανατισμό έχουν λάβει ανησυχητικές διαστάσεις, οδηγώντας την πολιτεία στη λήψη μέτρων που συχνά εστιάζουν κυρίως στην καταστολή. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, παρότι ο αθλητισμός δεν ανήκει στις αποκλειστικές αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η τελευταία έχει αναπτύξει πολιτικές και εργαλεία που ενθαρρύνουν τα κράτη-μέλη να υιοθετήσουν προληπτικές στρατηγικές. Στο πλαίσιο αυτό, η αθλητική βία αντιμετωπίζεται ολοένα και περισσότερο ως ζήτημα ασφάλειας, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία θεωρητικών προσεγγίσεων όπως η πολυεπίπεδη διακυβέρνηση και η θεωρία της securitization. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να διερευνήσει σε ποιο βαθμό οι ευρωπαϊκές πολιτικές και κατευθύνσεις για την πρόληψη και καταπολέμηση της αθλητικής βίας έχουν επηρεάσει την ελληνική στρατηγική και πρακτική. Μέσα από μια ποιοτική μεθοδολογική προσέγγιση, η έρευνα θα βασιστεί σε ανάλυση πολιτικών κειμένων, ευρωπαϊκών στρατηγικών σχεδίων, εθνικής νομοθεσίας και σχετικής βιβλιογραφίας, με έμφαση στη μελέτη περίπτωσης της Ελλάδας. Η εργασία αναμένεται να συμβάλει στην κατανόηση του βαθμού προσαρμογής της ελληνικής πολιτικής στις ευρωπαϊκές προδιαγραφές, να αναδείξει τυχόν αποκλίσεις ή ασυνέχειες και να φωτίσει τις κοινωνικές και θεσμικές προκλήσεις που δυσχεραίνουν την εφαρμογή τους. Παράλληλα, επιδιώκει να προσφέρει μια κριτική αποτίμηση της αποτελεσματικότητας των υφιστάμενων πολιτικών και να διατυπώσει προτάσεις που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την πρόληψη και την αντιμετώπιση της αθλητικής βίας στην Ελλάδα.

2026-02-01T00:00:00Z