Η Σχέση των Πιέσεων της Εμφάνισης από Ρομαντικούς Συντρόφους στην Εικόνα Σώματος και ο Ρόλος της Αντικειμενοποίησης
ENGLISH ABSTRACT Romantic relationships constitute a critical interpersonal context within which attitudes and experiences related to body image are shaped. The present study examined the role of perceived appearance-related pressures from the romantic partner, as well as objectification processes, in shaping psychological and relational outcomes. The aim of the study was to investigate whether appearance-related pressures within romantic relationships are associated with body image, appearance-based rejection sensitivity, and relationship satisfaction, as well as to examine the role of self-objectification as a central explanatory mechanism. The sample consisted of 787 adults (224 men and 563 women), aged 18 to 70 years, who were involved in a heterosexual romantic relationship. Data were collected through an anonymous online questionnaire and analysed using correlational analyses, independent-samples t-tests, and linear regression analyses. The results indicated that perceived appearance-related pressures from the romantic partner were associated with adverse outcomes for both body image and relationship experiences, including lower body appreciation and reduced relationship satisfaction, as well as higher appearance anxiety, disordered eating attitudes, and increased appearance-based rejection sensitivity. These associations were observed in both genders, with gender-related differences in self-objectification and self-esteem, while no statistically significant relationship was found between appearance-related pressures and appearance investment. Self-objectification functioned as a significant predictor of negative psychological outcomes and was positively associated with the objectification of the romantic partner. In the predictive model of relationship satisfaction, partner-objectification demonstrated a stronger negative effect than self-objectification. Furthermore, differences were observed with regard to gender and relationship duration. Women reported higher levels of self-objectification and appearance investment, whereas men reported higher levels of partner-objectification. Similarly, the early stage of the relationship was associated with higher levels of self-objectification, appearance investment and appearance-based rejection sensitivity. Overall, the findings highlight the decisive role of romantic relationships in shaping body image-related attitudes and experiences, and underline that an excessive focus on appearance may undermine psychological well-being and relationship quality. The present study contributes to the understanding of the interpersonal dimension of objectification and underscores the need for the development of interventions that promote body acceptance and foster healthy couple interactions, while taking gender differences into account.
Thesis
Οι ρομαντικές σχέσεις αποτελούν ένα κρίσιμο διαπροσωπικό πλαίσιο εντός του οποίου διαμορφώνονται στάσεις και εμπειρίες που αφορούν την εικόνα σώματος. Η παρούσα έρευνα διερεύνησε τον ρόλο των αντιλαμβανόμενων πιέσεων για την εμφάνιση από τον/τη ρομαντικό/ή σύντροφο και των διεργασιών αντικειμενοποίησης στη διαμόρφωση ψυχολογικών και σχεσιακών εκβάσεων. Στόχος της έρευνας ήταν να εξετάσει κατά πόσο οι πιέσεις για την εμφάνιση εντός της ρομαντικής σχέσης, συνδέονται με την εικόνα σώματος, την ευαισθησία στην απόρριψη που βασίζεται στην εμφάνιση και την ικανοποίηση από τη σχέση, καθώς και ο ρόλος της αυτοαντικειμενοποίησης ως κεντρικού ερμηνευτικού μηχανισμού. Στην έρευνα συμμετείχαν 787 ενήλικα άτομα (224 άνδρες και 563 γυναίκες), ηλικίας 18 έως 70 ετών, τα οποία βρίσκονταν σε ετερόφυλη ρομαντική σχέση. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν μέσω ανώνυμου ηλεκτρονικού ερωτηματολογίου και αναλύθηκαν με συσχετιστικές αναλύσεις, t-test ανεξάρτητων δειγμάτων και αναλύσεις γραμμικής παλινδρόμησης. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι αντιλαμβανόμενες πιέσεις για την εμφάνιση από τον/τη ρομαντικό/ή σύντροφο, συνδέονται με δυσμενείς εκβάσεις για την εικόνα σώματος και την εμπειρία της σχέσης, όπως μειωμένη εκτίμηση σώματος και χαμηλότερη ικανοποίηση από τη σχέση, καθώς και αυξημένο άγχος εμφάνισης, διαταραγμένες διατροφικές στάσεις και αυξημένη ευαισθησία απόρριψης βάσει εμφάνισης. Οι συσχετίσεις αυτές παρατηρήθηκαν και στα δύο φύλα, με διαφοροποιήσεις ως προς την αυτοαντικειμενοποίηση και την αυτοεκτίμηση, ενώ δεν διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ των πιέσεων για την εμφάνιση και της επένδυσης στην εμφάνιση. Η αυτοαντικειμενοποίηση λειτούργησε ως σημαντικός προγνωστικός παράγοντας αρνητικών ψυχολογικών εκβάσεων και συσχετίστηκε θετικά με την αντικειμενοποίηση του/της συντρόφου. Στο μοντέλο πρόβλεψης της ικανοποίησης από τη σχέση, η αντικειμενοποίηση του/της συντρόφου παρουσίασε ισχυρότερη αρνητική επίδραση σε σύγκριση με την αυτοαντικειμενοποίηση. Επιπλέον, παρατηρήθηκαν διαφοροποιήσεις ως προς το φύλο και τη διάρκεια της σχέσης. Οι γυναίκες παρουσίασαν υψηλότερα επίπεδα αυτοαντικειμενοποίησης και επένδυσης στην εμφάνιση, ενώ οι άνδρες υψηλότερα επίπεδα αντικειμενοποίησης της συντρόφου. Αντίστοιχα, η αρχική φάση της σχέσης συνδέθηκε με υψηλότερα επίπεδα αυτοαντικειμενοποίησης, επένδυσης στην εμφάνιση και ευαισθησίας στην απόρριψη βάσει εμφάνισης. Συνολικά, τα ευρήματα αναδεικνύουν τον καθοριστικό ρόλο των ρομαντικών σχέσεων στη διαμόρφωση στάσεων και εμπειριών που αφορούν την εικόνα σώματος και υπογραμμίζουν ότι η εστίαση στην εμφάνιση, δύναται να υπονομεύσει την ψυχολογική ευημερία και την ποιότητα της σχέσης. Η παρούσα έρευνα συμβάλλει στην κατανόηση της διαπροσωπικής διάστασης της αντικειμενοποίησης και αναδεικνύει την ανάγκη ανάπτυξης παρεμβάσεων που προάγουν την αποδοχή του σώματος και την ενίσχυση υγιών αλληλεπιδράσεων στα ζευγάρια, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορές φύλου.