| dc.contributor.advisor | Maris, Georgios | |
| dc.contributor.author | Κουντούρη, Δήμητρα | |
| dc.date.accessioned | 2026-04-24T08:40:17Z | |
| dc.date.available | 2026-04-24T08:40:17Z | |
| dc.date.issued | 2026-01 | |
| dc.identifier.uri | http://hdl.handle.net/11728/13285 | |
| dc.description | ENGLISH ABSTRACT
The contemporary international order is characterized by rapid transformations, increasing multipolarity and escalating geopolitical tensions, forcing major players to redefine their strategies. In this fluid environment, the European Union, as a supranational entity of 27-member states, with different historical trajectories, economic sizes and political priorities, is called upon to redefine its role as a geopolitical player. The new powers that are emerging are challenging traditional balances as regional crises test the limits of the Union’s cohesion. The challenge it faces is twofold: on the one hand, to preserve its internal cohesion and on the other hand, to strengthen its external influence in an environment where old constants are being challenged and local crises threaten to erode unity.
The thesis focuses on the dynamic reshaping of the EU’s role in global affairs. It analyzes the Union’s comparative advantages, such as its economic size, its regulatory power and its history as a peacemaker, without, however, overlooking its internal weaknesses and obstacles to collective decision-making. Through a systematic analysis of primary and secondary sources, the main axes of the EU’s foreign policy are explored: its security policy, its diplomatic action, its commercial footprint and its strategy for international development.
Particular emphasis is given to the Common Foreign and Security Policy (CFSP), which is the main vehicle for the Union’s unified external expression, but also to the way it has responded to recent and unprecedented crises such as the COVID-19 pandemic, which revealed weaknesses in health security and supply chain management, and the Russian invasion of Ukraine, which exposed the limits of energy dependence and highlighted the need for military and strategic autonomy. These crises acted as catalysts for institutional reforms but, at the same time revealed the slowness and coordination difficulties that characterize a multi-speed Union.
The thesis is structured around three fundamental questions. First, whether it is possible to formulate a coherent and effective foreign strategy, given the diverse national interests and historical experiences of the member states. Second, whether the EU manages to overcome its internal contradictions and project a common voice on the international stage, especially in times of crisis where national reflexes often prevail over collective goals. Third, it examines whether the Union is capable of acting autonomously and effectively as a geopolitical power, independently or in cooperation with traditional allies such as the USA. At the same time, it explores how the EU balances conflicting national interests with the needs of the whole, as well as how it responds to external pressures, the constant Russian aggression on its eastern borders, the rise of China as an economic and technological superpower, and the uncertainty often introduced by unpredictable American foreign policy. As argued in this paper, the “Brussels phenomenon” acquires particular importance, given that the EU has the ability to shape the rules worldwide through its legislative and regulatory power, influencing not only its partners but also international trade, technology and standards of rights protection. Furthermore, the thesis highlights the Union's efforts to strengthen its military capabilities and defense autonomy, to reduce its energy dependence on unstable or hostile regions and to invest in the areas of innovation and new technologies, in order to ensure greater strategic resilience. Finally, the importance of the common will and institutional tools for promoting European unity and the role of the EU in shaping the international system as an agent of stability and multilateralism is examined. | en_UK |
| dc.description.abstract | Η σύγχρονη διεθνής τάξη χαρακτηρίζεται από ραγδαίους ανασχηματισμούς, αυξανόμενη πολυπολικότητα και κλιμακούμενες γεωπολιτικές εντάσεις, αναγκάζοντας τους σημαντικούς παράγοντες να επαναπροσδιορίσουν τις στρατηγικές τους. Μέσα σε αυτό το ρευστό περιβάλλον η Ευρωπαϊκή Ένωση, ως μια υπερεθνική οντότητα 27 κρατών-μελών, με διαφορετικές ιστορικές πορείες, οικονομικά μεγέθη και πολιτικές προτεραιότητες, καλείται να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της ως γεωπολιτικός παίκτης. Οι νέες δυνάμεις που αναδύονται, αμφισβητούν τις παραδοσιακές ισορροπίες καθώς οι περιφερειακές κρίσεις δοκιμάζουν τα όρια της συνοχής της Ένωσης. Η πρόκληση που αντιμετωπίζει είναι διπλή: αφενός να διαφυλάξει την εσωτερική της συνοχή και αφετέρου να ενισχύσει την εξωτερική της επιρροή σε ένα περιβάλλον όπου οι παλιές σταθερές αμφισβητούνται και οι τοπικές κρίσεις απειλούν να διαβρώσουν την ενότητα.
Η διατριβή εστιάζει στη δυναμική αναδιαμόρφωση του ρόλου της ΕΕ στο παγκόσμιο γίγνεσθαι. Αναλύει τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Ένωσης, όπως το οικονομικό της μέγεθος, την ρυθμιστική της δύναμη και το ιστορικό της ως ειρηνοποιός, χωρίς όμως να παραβλέπει τις εσωτερικές αδυναμίες και τα εμπόδια στη λήψη συλλογικών αποφάσεων. Μέσα από μια συστηματική ανάλυση πρωτογενών και δευτερογενών πηγών, διερευνώνται οι βασικοί άξονες της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ: η πολιτική ασφάλειας, η διπλωματική της δράση, το εμπορικό της αποτύπωμα και η στρατηγική της για διεθνή ανάπτυξη.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην Κοινή Εξωτερική Πολιτική Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) η οποία αποτελεί το κύριο όχημα για την ενιαία εξωτερική έκφραση της Ένωσης, αλλά και στον τρόπο που ανταποκρίθηκε σε πρόσφατες και πρωτόγνωρες κρίσεις όπως η πανδημία COVID-19, που αποκάλυψε τις αδυναμίες στη διαχείριση της υγειονομικής ασφάλειας και τις εφοδιαστικής αλυσίδας, αλλά και η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, που εξέθεσε τα όρια της ενεργειακής εξάρτησης και ανέδειξε την ανάγκη για στρατιωτική και στρατηγική αυτονομία. Αυτές οι κρίσεις λειτούργησαν ως καταλύτες για θεσμικές μεταρρυθμίσεις αλλά ταυτόχρονα φανέρωσαν τη βραδύτητα και τις δυσκολίες συντονισμού που διακρίνουν μία Ένωση πολλών ταχυτήτων.
Η διατριβή δομείται γύρω από τρία θεμελιώδη ερωτήματα. Πρώτον, κατά πόσο είναι εφικτή η διαμόρφωση μιας συνεκτικής και αποτελεσματικής εξωτερικής στρατηγικής, δεδομένων των ποικίλων εθνικών συμφερόντων και ιστορικών εμπειριών των κρατών-μελών. Δεύτερον, αν η ΕΕ κατορθώνει να υπερβεί τις εσωτερικές της αντιθέσεις και να προβάλει μια κοινή φωνή στη διεθνή σκηνή, ειδικά σε περιόδους κρίσεων όπου τα εθνικά αντανακλαστικά υπερισχύουν συχνά έναντι των συλλογικών στόχων. Τρίτον, εξετάζεται το κατά πόσο η Ένωση είναι ικανή να δρα αυτόνομα και με αποτελεσματικότητα ως γεωπολιτική δύναμη, ανεξάρτητα ή σε συνεργασία με παραδοσιακούς συμμάχους όπως οι ΗΠΑ. Παράλληλα, διερευνά πως η ΕΕ εξισορροπεί τα αντικρουόμενα εθνικά συμφέροντα με τις ανάγκες του συνόλου καθώς και πως ανταποκρίνεται στις εξωτερικές πιέσεις, τη διαρκή ρωσική επιθετικότητα στα ανατολικά της σύνορα, την άνοδο της Κίνας ως οικονομική και τεχνολογική υπερδύναμη αλλά και την αβεβαιότητα που εισάγει συχνά η απρόβλεπτη αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Όπως υποστηρίζεται σε αυτή την εργασία, το «φαινόμενο των Βρυξελλών» αποκτά ιδιαίτερη σημασία, δεδομένου ότι η ΕΕ έχει την ικανότητα να διαμορφώνει τους κανόνες παγκοσμίως, μέσω της νομοθετικής και ρυθμιστικής της ισχύος, επηρεάζοντας όχι μόνο τους εταίρους της αλλά και το διεθνές εμπόριο, την τεχνολογία και τα πρότυπα προστασίας των δικαιωμάτων. Επιπλέον, η διατριβή αναδεικνύει τις προσπάθειες τις Ένωσης να ενισχύσει τις στρατιωτικές της ικανότητες και την αμυντική της αυτονομία, να μειώσει την ενεργειακή της εξάρτηση από ασταθείς ή εχθρικές περιοχές και να επενδύσει στους τομείς της καινοτομίας και των νέων τεχνολογιών, προκειμένου να εξασφαλίσει μεγαλύτερη στρατηγική ανθεκτικότητα. Τέλος, εξετάζεται η σημασία της κοινής βούλησης και των θεσμικών εργαλείων για την προώθηση της ευρωπαϊκής ενότητας και τον ρόλο της ΕΕ στην διαμόρφωση του διεθνούς συστήματος ως φορέας σταθερότητας και πολυμέρειας. | en_UK |
| dc.language.iso | el_GR | en_UK |
| dc.publisher | Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ευρωπαϊκής πολιτικής και Διακυβέρνησης, Σχολή Κοινωνικών Επιστημών, Τεχνών και Ανθρωπιστικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφου | en_UK |
| dc.rights | Απαγορεύεται η δημοσίευση ή αναπαραγωγή, ηλεκτρονική ή άλλη χωρίς τη γραπτή συγκατάθεση του δημιουργού και κάτοχου των πνευματικών δικαιωμάτων | en_UK |
| dc.subject | Διεθνείς Σχέσεις | en_UK |
| dc.subject | Γεωπολιτική | en_UK |
| dc.subject | Πολυπολικότητα | en_UK |
| dc.subject | Κοινή Ευρωπαϊκή Πολιτική Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) | en_UK |
| dc.subject | Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ) | en_UK |
| dc.subject | Στρατηγική Αυτονομία | en_UK |
| dc.title | Η Ευρωπαϊκή Ένωση ως Γεωπολιτικός Παράγοντας στη Διεθνή Σκηνή: Προκλήσεις & Προοπτικές | en_UK |
| dc.title.alternative | Διατριβή η οποία υποβλήθηκε προς απόκτηση εξ αποστάσεως μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών στην Ευρωπαϊκή Πολιτική και Διακυβέρνηση στο Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφου | en_UK |
| dc.type | Thesis | en_UK |
