Η Κύπρος και το Δίκαιο της Θάλασσας στην Ανατολική Μεσόγειο: Ζητήματα Οριοθετήσεων, Ερευνητικών Δραστηριοτήτων και Στρατιωτικών Κινήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο
ENGLISH ABSTRACT This thesis examines the role of the Republic of Cyprus within the framework of the International Law of the Sea in the Eastern Mediterranean, focusing on the maritime delimitation agreements concluded with Egypt, Lebanon, and Israel, as well as on their legal, energy-related, and security implications. The analytical framework of the study is grounded primarily in the United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS, 1982), particularly the provisions governing the delimitation of the Exclusive Economic Zone and the continental shelf between states with opposite or adjacent coasts. The first part of the thesis outlines the broader legal and geopolitical context of the Eastern Mediterranean, a region characterized by close coastal proximity, overlapping maritime claims, and significant energy developments. Within this setting, maritime delimitation emerges as an issue of direct practical relevance rather than a purely technical legal exercise. The study then examines the Republic of Cyprus as a coastal state and an international actor, highlighting its strategic choice to base its maritime policy on international law and on negotiated bilateral delimitation agreements. At the core of the analysis lies a comparative examination of the maritime delimitation agreements between Cyprus and Egypt (2003), Cyprus and Lebanon (2007, with subsequent developments in 2025), and Cyprus and Israel (2010). The thesis demonstrates that these agreements share a common methodological foundation, relying on the equidistance/median line as a starting point and aiming at an equitable solution in accordance with Articles 74 and 83 of UNCLOS. Beyond their legal structure, the agreements are assessed in terms of their practical function as regulatory frameworks facilitating the exercise of sovereign rights, particularly with regard to hydrocarbon exploration and exploitation. The final part of the thesis addresses the security dimension, analysing how maritime delimitation agreements have influenced naval presence, military cooperation, and patterns of security governance in the Eastern Mediterranean. The main conclusion of the study is that Cyprus’s maritime delimitation agreements go beyond the mere drawing of maritime boundaries. Instead, they constitute a broader regulatory architecture that enhances legal certainty, enables energy development, and contributes to the shaping of stability and security conditions in a region marked by geopolitical volatility.
Thesis
Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τον ρόλο της Κυπριακής Δημοκρατίας στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας στην Ανατολική Μεσόγειο, εστιάζοντας στις συμφωνίες οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών που έχει συνάψει με την Αίγυπτο, τον Λίβανο και το Ισραήλ, καθώς και στις νομικές, ενεργειακές και ασφαλιστικές συνέπειες που απορρέουν από αυτές. Κεντρικό θεωρητικό και κανονιστικό πλαίσιο της ανάλυσης αποτελεί η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS, 1982), ιδίως οι διατάξεις που αφορούν την οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και της υφαλοκρηπίδας μεταξύ κρατών με αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές. Στο πρώτο μέρος της εργασίας αναλύεται το γενικό νομικό και γεωπολιτικό πλαίσιο της Ανατολικής Μεσογείου, όπου η εγγύτητα των ακτών, οι αλληλεπικαλυπτόμενες θαλάσσιες ζώνες και οι ενεργειακές εξελίξεις καθιστούν την οριοθέτηση ζήτημα αυξημένης πρακτικής σημασίας. Στη συνέχεια, εξετάζεται η Κυπριακή Δημοκρατία ως παράκτιο κράτος και διεθνής δρών, με έμφαση στη στρατηγική επιλογή της να θεμελιώνει τη θαλάσσια πολιτική της σε κανόνες διεθνούς δικαίου και σε διμερείς συμφωνίες οριοθέτησης. Πυρήνα της μελέτης αποτελεί η συγκριτική νομική ανάλυση των συμφωνιών οριοθέτησης Κύπρου–Αιγύπτου (2003), Κύπρου–Λιβάνου (2007, με πρόσφατες εξελίξεις το 2025) και Κύπρου–Ισραήλ (2010). Αναδεικνύεται η κοινή μεθοδολογική τους βάση, με αφετηρία τη μέση γραμμή/ίση απόσταση και στόχο την επίτευξη δίκαιης λύσης, σύμφωνα με τα άρθρα 74 και 83 της UNCLOS. Παράλληλα, εξετάζεται ο βαθμός στον οποίο οι συμφωνίες αυτές λειτούργησαν ως ρυθμιστικό πλαίσιο για την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων, ιδίως στον τομέα των ερευνών και της εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων. Το τελευταίο μέρος της εργασίας εστιάζει στη διάσταση της ασφάλειας, αναλύοντας πώς οι συμφωνίες οριοθέτησης επηρέασαν τη ναυτική παρουσία, τη στρατιωτική συνεργασία και τα πρότυπα ασφαλιστικής συμπεριφοράς στην Ανατολική Μεσόγειο. Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι οι συμφωνίες οριοθέτησης της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν αποτελούν απλώς τεχνικές πράξεις χάραξης θαλασσίων ορίων, αλλά συγκροτούν ένα ευρύτερο ρυθμιστικό πλαίσιο που ενισχύει τη νομική προβλεψιμότητα, διευκολύνει την ενεργειακή αξιοποίηση και συμβάλλει στη διαμόρφωση συνθηκών σταθερότητας και ασφάλειας στην περιοχή.