Η Ευρωπαϊκή συνεργασία στο Χώρο Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης: Η περίπτωση της διαλειτουργικότητας πληροφοριακών συστημάτων ευρείας κλίμακας στην ΕΕ
ENGLISH ABSTRACT This master’s thesis examines European cooperation within the Area of Freedom, Security and Justice (AFSJ), focusing on the interoperability of the EU’s large-scale information systems. The primary aim of the study is to approach interoperability not merely as a technological mechanism, but as an instrument that contributes to deepening cooperation and advancing European integration. The research adopts a qualitative content analysis methodology, drawing on primary sources such as EU regulatory texts and strategic documents, as well as secondary academic literature. David Easton’s model serves as the central analytical framework, enabling the examination of the EU as an open political system that processes social and international pressures in order to produce binding decisions. The findings indicate that interoperability constitutes a systemic output that emerged in response to significant pressures from the international environment, including international terrorism and migration crises. The study also highlights the pivotal role of agencies such as Europol and eu-LISA, which function as drivers of technocratic cooperation and interdependence. It concludes that interoperability transforms cooperation from a political option into a practical and operational necessity, while this process redefines the exercise of state sovereignty through interconnected structures, thereby promoting deeper integration in the field of internal security. Emphasis is also placed on the fact that the success of this endeavour depends on a continuous balancing between operational effectiveness and the protection of fundamental rights. Finally, through this systemic perspective, the study seeks to contribute to the conceptualisation of interoperability, specifically as an output of the EU political system and as a vehicle of institutional deepening, while simultaneously shedding light on the relationship between technological convergence and political integration within the AFSJ.
Thesis
Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά την ευρωπαϊκή συνεργασία στον Χώρο Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης (ΧΕΑΔ) εστιάζοντας στην περίπτωση της διαλειτουργικότητας των πληροφοριακών συστημάτων ευρείας κλίμακας της ΕΕ. Κύριος στόχος της μελέτης είναι η προσέγγιση της διαλειτουργικότητας, όχι αποκλειστικά ως τεχνολογικού μηχανισμού αλλά ως εργαλείου που συμβάλλει στην εμβάθυνση της συνεργασίας και της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Η έρευνα υιοθετεί την ποιοτική μέθοδο ανάλυσης περιεχομένου βασιζόμενη σε πρωτογενείς πηγές, όπως κανονιστικά κείμενα και στρατηγικές της ΕΕ, καθώς και σε βιβλιογραφία προερχόμενη από δευτερογενείς πηγές, ενώ ως κεντρικό αναλυτικό πλαίσιο χρησιμοποιείται το μοντέλο του David Easton, το οποίο επιτρέπει την εξέταση της ΕΕ ως ανοιχτού πολιτικού συστήματος που επεξεργάζεται κοινωνικές και διεθνείς πιέσεις για την παραγωγή δεσμευτικών αποφάσεων. Τα ευρήματα της εργασίας καταδεικνύουν ότι η διαλειτουργικότητα αποτελεί μια συστημική εκροή που προέκυψε ως απόκριση σε έντονες πιέσεις από το διεθνές περιβάλλον όπως η διεθνής τρομοκρατία και οι μεταναστευτικές κρίσεις. Αναδεικνύεται επίσης ο κομβικός ρόλος οργανισμών όπως η Europol και η eu-LISA, οι οποίοι λειτουργούν ως φορείς τεχνοκρατικής συνεργασίας και αλληλεξάρτησης. Η μελέτη καταλήγει ότι η διαλειτουργικότητα μετατρέπει τη συνεργασία από απλή πολιτική επιλογή σε πρακτική και λειτουργική αναγκαιότητα και η διαδικασία αυτή επαναπροσδιορίζει την άσκηση της κρατικής κυριαρχίας μέσω διασυνδεδεμένων δομών, προωθώντας την εμβάθυνση της ολοκλήρωσης στον τομέα της εσωτερικής ασφάλειας. Έμφαση επίσης δίνεται στο ότι η επιτυχία αυτού του εγχειρήματος εξαρτάται από τη διαρκή εξισορρόπηση μεταξύ της επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας και της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Τέλος, υπό την παραπάνω συστημική προσέγγιση η μελέτη προσπαθεί να συνεισφέρει ως προς την ανάδειξη της διαλειτουργικότητας, συγκεκριμένα και εξιδεικευμένα ως εκροή του πολιτικού συστήματος της ΕΕ και φορέα θεσμικής εμβάθυνσης, φωτίζοντας παράλληλα τη σχέση μεταξύ τεχνολογικής σύγκλισης και πολιτικής ολοκλήρωσης στον ΧΕΑΔ.