Η Εξωτερική Πολιτική της Τουρκίας πριν και μετά την Αραβική Άνοιξη: Από το Δόγμα των Μηδενικών Προβλημάτων στη Πολιτική Παρέμβασης
ENGLISH ABSTRACT This thesis examines the transformation of Turkish foreign policy from the early 2000s to the mid-2024s, focusing on the shift from the “zero problems with neighbors” doctrine to a more interventionist and assertive strategic posture. The Arab Spring is treated as a critical turning point that triggered profound regional and systemic changes, significantly reshaping Turkey’s threat perception and strategic behavior. The study adopts a qualitative methodological approach based on a systematic review and critical analysis of contemporary international literature. It evaluates the combined impact of internal variables (ideology, institutional change, political economy) and external factors (regional instability, shifts in the balance of power, and increasing multipolarity). The theoretical framework integrates Balance of Threat theory and Offensive Realism in order to explain both the change in Ankara’s security perceptions and the subsequent turn toward more active power projection. The findings indicate that Turkish foreign policy evolved from a phase of diplomatic outreach, economic engagement, and soft-power regional activism to a period marked by intensified military involvement and revisionist strategic practices. This shift is linked to accumulated perceived threats, regional power vacuums, and the pursuit of strategic autonomy. The thesis concludes that Turkey represents a representative case of a middle power that dynamically adapts its foreign policy strategy under conditions of regional volatility and systemic power redistribution.
Thesis
Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τον μετασχηματισμό της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 έως τα μέσα της δεκαετίας του 2024, με έμφαση στη μετάβαση από το δόγμα των «μηδενικών προβλημάτων με τους γείτονες» σε μια πιο παρεμβατική και δυναμική στρατηγική. Κεντρικό σημείο καμπής αποτελεί η περίοδος της Αραβικής Άνοιξης, η οποία επέφερε βαθιές περιφερειακές και συστημικές ανακατατάξεις, επηρεάζοντας καθοριστικά την αντίληψη απειλής και τη στρατηγική συμπεριφορά της Τουρκίας. Η μελέτη υιοθετεί ποιοτική μεθοδολογική προσέγγιση και βασίζεται σε συστηματική ανάλυση της σύγχρονης διεθνούς βιβλιογραφίας, εξετάζοντας τον ρόλο τόσο των εσωτερικών μεταβλητών (ιδεολογία, θεσμικές μεταβολές, πολιτική οικονομία) όσο και των εξωτερικών παραγόντων (περιφερειακή αστάθεια, μεταβολές ισορροπίας ισχύος, πολυπολικότητα). Το θεωρητικό πλαίσιο στηρίζεται συνδυαστικά στη Θεωρία της Ισορροπίας Απειλής και στον Επιθετικό Ρεαλισμό, προκειμένου να ερμηνευθεί τόσο η αλλαγή στις αντιλήψεις ασφάλειας της Άγκυρας όσο και η στροφή προς ενεργότερη προβολή ισχύος. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η τουρκική εξωτερική πολιτική εξελίχθηκε από μια φάση εξωστρεφούς, διπλωματικής και οικονομικά προσανατολισμένης περιφερειακής εμπλοκής σε μια περίοδο αυξημένης στρατιωτικής δραστηριοποίησης και αναθεωρητικής στρατηγικής. Η μεταβολή αυτή συνδέεται με τη συσσώρευση αντιλαμβανόμενων απειλών, τα περιφερειακά κενά ισχύος και την επιδίωξη στρατηγικής αυτονομίας. Η εργασία καταλήγει ότι η περίπτωση της Τουρκίας αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα κράτους μέσης ισχύος που προσαρμόζει δυναμικά τη στρατηγική του σε συνθήκες περιφερειακής ρευστότητας και διεθνούς ανακατανομής ισχύος.