Η Ασφαλειοποίηση του Κουρδικού Ζητήματος: Η Τουρκική Στρατηγική σε Ιράκ και Συρία (2003-2023)
ENGLISH ABSTRACT This research paper provides a comparative analysis of Turkey's divergent for-eign policies towards the Kurdistan Regional Government (KRG) in Northern Iraq and the YPG/SDF in Northern Syria during the period from 2003 to 2023. Using the Securitization Theory developed by the Copenhagen School, the study explores how the Turkish state constructs and manages threats related to Kurdish autonomy. The central argument is that while the Kurdish issue is generally considered an ex-istential threat to Turkey's national unity and territorial integrity, Ankara has adopted distinct strategies for each region based on the institutional nature of Kurdish actors, their potential economic utility, and their specific relationship with the PKK. In the case of the KRG, the analysis highlights a shift from initial hostility and securitization following the US invasion of Iraq in 2003 to a realistic process of de-securitization that began around 2008. This transformation was driven by mutual economic interests, particularly in the energy and construction sectors, as well as by the strategic utility of the KRG as a buffer against instability and a partner in counter-ing the PKK. Although the relationship has experienced tensions, such as during the 2017 independence referendum, which led to a temporary re-securitization, it has essentially evolved into a partnership defined by economic interdependence and diplomatic engagement, creating a protective framework against Iranian influ-ence. In contrast, the paper describes in detail how Turkey's policy towards the PYD/YPG in northern Syria is characterized by rigid and continuous securitization. The Turkish government firmly believes that the PYD/YPG is a direct extension of the PKK and characterizes the control of territories by these organizations as a "cor-ridor of terrorism," which it perceives as a serious threat to its national security. This reasoning has legitimized extraordinary measures, including direct cross-border mili-tary interventions—specifically, Operations Euphrates Shield, Olive Branch, and Peace Spring — aimed at dismantling Kurdish autonomous structures and creating safe zones. The study concludes that Turkey's seemingly contradictory approach is a rational strategic differentiation: it cooperates with the KRG as a legitimate, state economic partner, while using military force against the PYD/YPG, which it strictly characterizes as a non-state terrorist entity, regardless of the diplomatic friction this causes with Western allies who support the SDF.
Thesis
Αυτή η ερευνητική εργασία παρέχει μια συγκριτική ανάλυση των αποκλινουσών εξωτερικών πολιτικών της Τουρκίας έναντι της Περιφερειακής Κυβέρνησης του Κουρ-διστάν (KRG) στο Βόρειο Ιράκ και των YPG/SDF στη Βόρεια Συρία κατά την περίοδο από το 2003 έως το 2023. Αξιοποιώντας τη Θεωρία Ασφαλειοποίησης που ανέπτυξε η Σχολή της Κοπεγχάγης, η μελέτη διερευνά πώς το τουρκικό κράτος κατασκευάζει και διαχειρίζεται τις απειλές σχετικά με την κουρδική αυτονομία. Η κεντρική θέση υποστη-ρίζει ότι ενώ το κουρδικό ζήτημα θεωρείται γενικά ως υπαρξιακή απειλή για την εθνική ενότητα και την εδαφική ακεραιότητα της Τουρκίας, η Άγκυρα έχει υιοθετήσει ξεχωρι-στές στρατηγικές για κάθε περιοχή με βάση τη θεσμική φύση των κουρδικών δρώ-ντων, την πιθανή οικονομική τους χρησιμότητα και τη συγκεκριμένη σχέση τους με το PKK. Στην περίπτωση της KRG, η ανάλυση υπογραμμίζει μια μετατόπιση από την αρ-χική εχθρότητα και την ασφαλειοποίηση μετά την εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ το 2003 σε μια ρεαλιστική διαδικασία αποασφάλειοποίησης που ξεκίνησε γύρω στο 2008. Αυ-τός ο μετασχηματισμός καθοδηγήθηκε από αμοιβαία οικονομικά συμφέροντα, ιδίως στους τομείς της ενέργειας και των κατασκευών, καθώς και από τη στρατηγική χρησι-μότητα της KRG ως προστατευτικού μέσου κατά της αστάθειας και εταίρου στην ανά-σχεση του PKK. Παρόλο που η σχέση γνώρισε εντάσεις, όπως κατά τη διάρκεια του δημοψηφίσματος ανεξαρτησίας του 2017, το οποίο οδήγησε σε μια προσωρινή επα-νασφαλειοποίηση, εξελίχθηκε ουσιαστικά σε μια εταιρική σχέση που ορίζεται από την οικονομική αλληλεξάρτηση και τη διπλωματική εμπλοκή, δημιουργώντας ένα προστα-τευτικό πλαίσιο έναντι της ιρανικής επιρροής. Αντίθετα, η εργασία περιγράφει λεπτομερώς πώς η πολιτική της Τουρκίας έναντι του PYD/YPG στη Βόρεια Συρία χαρακτηρίζεται από άκαμπτη και συνεχή ασφαλειο-ποίηση. Η τουρκική κυβέρνηση θεωρεί σταθερά ότι το PYD/YPG αποτελεί άμεση προέκταση του PKK και χαρακτηρίζει τον έλεγχο εδαφών από αυτές τις οργανώσεις ως «διάδρομο τρομοκρατίας», τον οποίο αντιλαμβάνεται ως σοβαρή απειλή για την εθνική της ασφάλεια. Αυτός ο λόγος έχει νομιμοποιήσει έκτακτα μέτρα, συμπεριλαμ-βανομένων των άμεσων διασυνοριακών στρατιωτικών παρεμβάσεων - συγκεκριμένα των επιχειρήσεων «Ασπίδα του Ευφράτη», «Κλάδος Ελιάς» και «Πηγή Ειρήνης» - που στοχεύουν στην διάλυση των κουρδικών αυτόνομων δομών και στη δημιουργία ασφαλών ζωνών. Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η φαινομενικά αντιφατική προσέγγιση της Τουρκίας είναι μια ορθολογική στρατηγική διαφοροποίηση: συνεργά-ζεται με την KRG ως νόμιμο, κρατικό οικονομικό εταίρο, ενώ χρησιμοποιεί στρατιωτι-κή δύναμη εναντίον του PYD/YPG, το οποίο χαρακτηρίζει αυστηρά ως μη κρατική τρομοκρατική οντότητα, ανεξάρτητα από τις διπλωματικές τριβές που προκαλεί αυτό με τους δυτικούς συμμάχους που υποστηρίζουν το SDF.