Η καθημερινή ζωή στην Κατοχική Θεσσαλία (1941-1944): Επισιτισμός, επιβίωση και κοινωνικές αντιστάσεις
This master thesis examines everyday life in occupied Thessaly during the period 1941-1944, focusing on food supply, survival strategies, and forms of social and political resistance developed under conditions of extreme crisis. Thessaly, as one of Greece’s main agricultural regions and the country’s “breadbasket,” played a crucial role for the occupation authorities and food procurement policies with profound consequences for the local population. In this study, pre-war socio-economic structures of rural Thessaly, including land ownership patterns, “local elites”, intermediaries, and cooperatives are analyzed, in order to explain how these structures shaped unequal access to food during the period of Occupation. Particular emphasis is placed on everyday survival practices adopted by both rural and urban households, such as self-consumption, food concealment, barter, solidarity networks, and participation in the black market. At the same time, the thesis explores the relationship between everyday survival and resistance, demonstrating how the struggle for food became a field of confrontation with the occupation authorities and collaborationist mechanisms. Drawing on archival sources, oral testimonies, local studies, and secondary literature, this research aims at shedding light on less explored aspects of the Occupation, emphasizing the experiences of ordinary people and contributing to the social history of wartime Greece.
Thesis
Η παρούσα εργασία εξετάζει την καθημερινή ζωή στην Κατοχική Θεσσαλία κατά την περίοδο 1941-1944, με έμφαση στον επισιτισμό, τις πρακτικές επιβίωσης και τις μορφές κοινωνικής και πολιτικής αντίστασης που αναπτύχθηκαν σε συνθήκες ακραίας κρίσης. Η Θεσσαλία, ως βασική αγροτική περιφέρεια και «σιτοβολώνας» της χώρας, κατέλαβε κομβική θέση στον κατοχικό επισιτιστικό σχεδιασμό, γεγονός που είχε άμεσες και συχνά δραματικές επιπτώσεις στην καθημερινότητα του τοπικού πληθυσμού. Η εργασία αρχικά αναλύει τις προπολεμικές κοινωνικοοικονομικές δομές της θεσσαλικής υπαίθρου, τις σχέσεις γαιοκτησίας, τον ρόλο των τοπικών ελίτ, των μεσαζόντων και των συνεταιρισμών, προκειμένου να κατανοηθεί πώς αυτές οι δομές λειτούργησαν ως παράγοντες άνισης πρόσβασης στην τροφή κατά την Κατοχή. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις στρατηγικές επιβίωσης των αγροτικών και αστικών νοικοκυριών, όπως η αυτοκατανάλωση, η απόκρυψη προϊόντων, οι ανταλλαγές, τα δίκτυα αλληλεγγύης και η προσφυγή στη μαύρη αγορά. Παράλληλα, η μελέτη διερευνά τη σύνδεση της καθημερινής επιβίωσης με μορφές κοινωνικής και πολιτικής αντίστασης, αναδεικνύοντας πώς ο αγώνας για τροφή μετατράπηκε σε πεδίο σύγκρουσης με την κατοχική εξουσία και τους συνεργαζόμενους μηχανισμούς. Μέσα από τη χρήση αρχειακών πηγών, προφορικών μαρτυριών, τοπικών μελετών και δευτερογενούς βιβλιογραφίας, η εργασία επιχειρεί να φωτίσει λιγότερο μελετημένες όψεις της Κατοχής, δίνοντας φωνή στις εμπειρίες των «απλών ανθρώπων» και συμβάλλοντας στη σύγχρονη κοινωνική ιστοριογραφία της περιόδου.