Εργαλειοποίηση της γυναίκας αθλήτριας των Ολυμπιακών Αγώνων στο Ανατολικό Μπλοκ (1968 – 1980)
ENGLISH ABSTRACT This Master’s thesis examines women’s elite sport during the Cold War, focusing on the Olympic Games from 1968 to 1980, in order to explore how the female athletic body was transformed into a field of biopolitical regulation, ideological representation, and state control. The central argument of the study is that women’s athletic performance (particularly within Eastern Bloc regimes) cannot be understood merely as a sporting achievement, but rather as the outcome of institutional discipline, scientific management of training, and systematic political instrumentalization of success for purposes of international legitimacy. The research adopts a qualitative, historical-interpretive methodology based on the triangulation of primary sources, including oral testimonies of athletes, declassified security archives, journalistic material, and visual propaganda such as Olympic and Soviet sports posters. Special emphasis is placed on the lived experiences of athletes such as Nadia Comaneci, Olga Korbut, Shirley Babashoff, and Kornelia Ender, whose narratives reveal practices of surveillance, pharmacological intervention, post-Olympic precarity, and delayed moral recognition. Through the combined analysis of visual representations and personal testimonies, the thesis highlights the structural contradiction between the public discourse of gender equality and emancipation and the lived reality of intensive discipline, bodily control, and disposability. Women athletes were celebrated as symbols of socialist modernity and progress, while simultaneously subjected to forms of institutional violence that compromised their autonomy, health, and post-competitive lives. The study ultimately argues that the Olympic Games of the late twentieth century functioned as a regime of truth and prestige within Cold War competition, in which women’s bodies served as both evidence of ideological superiority and objects of biopolitical governance. In doing so, the thesis contributes to the historiography of sport, gender, and power by foregrounding the intersection of athletic performance, state authority, and embodied experience.
Thesis
Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τον γυναικείο πρωταθλητικό αθλητισμό κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, με εστίαση στους Ολυμπιακούς Αγώνες από το 1968 έως το 1980, αναδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο το γυναικείο σώμα μετατράπηκε σε πεδίο βιοπολιτικής διαχείρισης, ιδεολογικής προβολής και κρατικής αξίωσης. Κεντρική υπόθεση της έρευνας αποτελεί η θέση ότι η γυναικεία αθλητική επίδοση, ιδίως στα καθεστώτα του ανατολικού μπλοκ, δεν μπορεί να ερμηνευθεί αποκλειστικά ως αγωνιστικό αποτέλεσμα, αλλά ως προϊόν θεσμικής πειθάρχησης, επιστημονικοποίησης της προπόνησης και συστηματικής εργαλειοποίησης της αθλητικής επιτυχίας για σκοπούς διεθνούς νομιμοποίησης. Η μελέτη υιοθετεί ιστορική-ερμηνευτική και ποιοτική προσέγγιση, βασισμένη σε τριγωνοποίηση πρωτογενών πηγών, όπως προφορικές μαρτυρίες αθλητριών, αποχαρακτηρισμένα αρχεία μηχανισμών ασφαλείας, δημοσιογραφικό υλικό και οπτικά τεκμήρια (ολυμπιακές και σοβιετικές αφίσες). Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη βιωμένη εμπειρία αθλητριών όπως η Nadia Comăneci, η Olga Korbut, η Shirley Babashoff και η Kornelia Ender, των οποίων οι αφηγήσεις φωτίζουν πρακτικές επιτήρησης, φαρμακολογικής παρέμβασης, μεταολυμπιακής επισφάλειας και ιστορικής αδικίας. Η εργασία αναδεικνύει τη δομική αντίφαση μεταξύ της δημόσιας ρητορικής περί ισότητας και χειραφέτησης των γυναικών και της πραγματικότητας της εντατικής πειθαρχίας και αναλωσιμότητας των σωμάτων τους. Συμπερασματικά, οι Ολυμπιακοί Αγώνες της περιόδου προσεγγίζονται ως καθεστώς αλήθειας και κύρους, στο οποίο η γυναικεία αθλήτρια λειτούργησε ταυτόχρονα ως σύμβολο προόδου και ως αντικείμενο βιοπολιτικής εξουσίας.