Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και το ζήτημα της εισόδου της Ελλάδας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο 1914-1915
Thesis
Η έκρηξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου τον Ιούλιο του 1914 θα προκαλούσε μεγάλη αναταραχή στον ευρωπαϊκό χώρο, αποτελώντας αναμφισβήτητα ένα σημείο καμπής στο διεθνές σύστημα και θέτοντας παράλληλα τα ευρωπαϊκά κράτη ενώπιον κρίσιμων πολιτικών αλλά και στρατηγικών επιλογών. Δεν είχαν περάσει πολλά χρόνια που η Ελλάδα είχε εξέλθει από τους Βαλκανικούς Πολέμους, προσαρτώντας σημαντικά εδάφη, έχοντας ωστόσο και πολλά εσωτερικά αλλά και θεσμικά ζητήματα που δεν είχαν ακόμη διευθετηθεί. Η έκρηξη, λοιπόν, του Μεγάλου Ευρωπαϊκού Πολέμου θα δημιουργούσε ένα μεγάλο και σύνθετο θα λέγαμε δίλημμα: την επιλογή συμμετοχής στον πόλεμο και σε ποιο στρατόπεδο ή της τήρησης μιας ουδετερότητας. Κεντρικό πρόσωπο του διλήμματος αυτού ήταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος, που αν μη τι άλλο αποτέλεσε και μια από τις πιο ηγετικές πολιτικές φυσιογνωμίες που γνώρισε ποτέ η χώρα στον πολιτικό της βίο και συνάμα βασικός πυλώνας μιας εξωτερικής πολιτικής προσανατολισμένης στις Δυνάμεις της Αντάντ. Το θέμα της παρούσας εργασίας είναι η πολιτική στάση και δράση του Ελευθερίου Βενιζέλου αναφορικά με το ζήτημα της εισόδου της Ελλάδας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο κατά την περίοδο 1914-1915, και συγκεκριμένα από την έναρξη δηλαδή του πολέμου έως και τη δεύτερη παραίτησή του τον Σεπτέμβριο / Οκτώβριο του 1915. Η συγκεκριμένη χρονική περίοδος αποτελεί κρίσιμο στάδιο όχι μόνο για την εξέλιξη της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, αλλά και για τη διαμόρφωση του Εθνικού Διχασμού, ο οποίος σφράγισε την πολιτική, κοινωνική και θεσμική ζωή της χώρας για περισσότερο από μια δεκαετία. Η αντιπαράθεση μεταξύ του Ελευθερίου Βενιζέλου και του Βασιλιά Κωνσταντίνου Α΄, με αφορμή τη στάση της Ελλάδας απέναντι στον πόλεμο, υπερέβη τα όρια μιας απλής στρατηγικής διαφωνίας και προσέλαβε χαρακτήρα βαθιάς πολιτειακής και συνταγματικής κρίσης. Σκοπός της εργασίας είναι να αναλυθεί συστηματικά η βενιζελική πολιτική κατά την εξεταζόμενη περίοδο, τόσο στο επίπεδο της διπλωματίας όσο και στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο, με την παράλληλη ανάδειξη των παραγόντων που οδήγησαν στη ρήξη μεταξύ κυβέρνησης και Στέμματος. Ειδικότερα, η παρούσα εργασία επιδιώκει να φωτίσει τα επιχειρήματα του Βενιζέλου υπέρ της σύμπραξης με τις Δυνάμεις της Εγκάρδιας Συνεννόησης (Αντάντ), τη στρατηγική του εκτίμηση για τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα, αλλά και τα όρια της πολιτικής του μέσα στο θεσμικό πλαίσιο της βασιλευομένης δημοκρατίας.