Συγκριτική Αξιολόγηση Μεθόδων Value-at-Risk υπό Συνθήκες Μόχλευσης και Διαφοροποιημένων Καθεστώτων Αγοράς: Εμπειρική Εφαρμογή στον Δείκτη S&P 500

Abstract

Η αυξανόμενη πολυπλοκότητα των σύγχρονων χρηματοπιστωτικών αγορών, σε συνδυασμό με την εκτεταμένη χρήση παραγώγων χρηματοοικονομικών προϊόντων και μηχανισμών μόχλευσης, έχει αναδείξει τη συστηματική μέτρηση και διαχείριση του κινδύνου ως θεμελιώδες στοιχείο της σύγχρονης χρηματοοικονομικής πρακτικής. Η εμπειρία διαδοχικών χρηματοπιστωτικών και μακροοικονομικών διαταραχών — από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 έως την πανδημία COVID-19 και τις πρόσφατες πληθωριστικές και γεωπολιτικές αναταράξεις — υπογραμμίζει ότι οι αγορές χαρακτηρίζονται από μη γραμμικές δυναμικές και απότομες μεταβολές της μεταβλητότητας, οι οποίες δυσχεραίνουν την αξιόπιστη αποτίμηση του κινδύνου (McNeil et al., 2015). Στο πλαίσιο αυτό, η ανάγκη ανάπτυξης ποσοτικών και επιχειρησιακά εφαρμόσιμων δεικτών κινδύνου οδήγησε στην ευρεία υιοθέτηση του Value-at-Risk (VaR), τόσο από χρηματοπιστωτικά ιδρύματα όσο και από εποπτικές αρχές. Παρά τις τεκμηριωμένες θεωρητικές και εμπειρικές αδυναμίες του, το VaR εξακολουθεί να αποτελεί βασικό εργαλείο αξιολόγησης κινδύνου αγοράς, ιδίως όταν συνδυάζεται με κατάλληλες μεθοδολογίες εκτίμησης της κατανομής αποδόσεων και διαδικασίες ελέγχου αξιοπιστίας μέσω backtesting (Jorion, 2007). Η παρούσα διπλωματική εργασία εντάσσεται στο παραπάνω ερευνητικό πλαίσιο και εστιάζει στη συγκριτική αξιολόγηση εναλλακτικών μεθόδων εκτίμησης του VaR υπό συνθήκες αυξημένης μόχλευσης και μεταβαλλόμενων καθεστώτων αγοράς. Η εμπειρική ανάλυση βασίζεται στον χρηματιστηριακό δείκτη S&P 500, ο οποίος χρησιμοποιείται ευρέως ως αντιπροσωπευτικός δείκτης της συνολικής συμπεριφοράς της αγοράς μετοχών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην απόδοση των υποδειγμάτων σε περιόδους έντονης χρηματοπιστωτικής αστάθειας, όπου η υποεκτίμηση του κινδύνου μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη φερεγγυότητα και την κεφαλαιακή επάρκεια των επενδυτικών οργανισμών.