Η Ηγεσία ως Ενδυνάμωση ή Πίεση; Επαγγελματική Ικανοποίηση των Εκπαιδευτικών στην Εποχή της Σχολικής Αυτονομίας
ENGLISH ABSTRACT This thesis examines the relationship between school autonomy, educational leadership, and teachers’ job satisfaction within the context of contemporary educational reforms, which are characterized by increased accountability demands, decentralization of responsibilities, and the need for greater flexibility in school administration. The aim of the study is to investigate how different forms of educational leadership mediate the impact of autonomy on the working environment and the professional well being of teachers. The research is based on a systematic literature review and comparative analysis of theoretical approaches, international reports, and empirical data from organizations such as the OECD - including findings from the TALIS survey - as well as UNESCO, alongside comparative examples of educational systems with varying levels of decentralization. The findings indicate that school autonomy does not function as an independent mechanism for improving teachers’ working conditions; its effectiveness depends on the institutional framework, the culture of trust, and the leadership practices within the school unit. Participatory, supportive, and distributed forms of leadership are associated with higher levels of job satisfaction and teacher empowerment, whereas bureaucratic or authoritarian leadership styles may restrict autonomy to mere compliance, increasing pressure and contributing to professional burnout. The study highlights the need for policies that strengthen participatory leadership models, foster professional learning communities, and adapt reforms to the local characteristics of school units, in order to maximize teachers’ professional well being and ensure that autonomy becomes meaningful and sustainable.
Thesis
Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη σχέση μεταξύ σχολικής αυτονομίας, εκπαιδευτικής ηγεσίας και επαγγελματικής ικανοποίησης των εκπαιδευτικών στο πλαίσιο σύγχρονων μεταρρυθμίσεων, οι οποίες χαρακτηρίζονται από αυξημένες απαιτήσεις λογοδοσίας, αποκέντρωση αρμοδιοτήτων και ανάγκη για μεγαλύτερη ευελιξία στη σχολική διοίκηση. Στόχος της μελέτης είναι να διερευνήσει πώς οι διαφορετικές μορφές εκπαιδευτικής ηγεσίας διαμεσολαβούν στην επίδραση της αυτονομίας στο εργασιακό περιβάλλον και στην επαγγελματική ευημερία των εκπαιδευτικών. Η έρευνα βασίζεται σε συστηματική βιβλιογραφική και συγκριτική ανάλυση θεωρητικών προσεγγίσεων, διεθνών εκθέσεων και ερευνητικών δεδομένων από οργανισμούς όπως ο ΟΟΣΑ (OECD), συμπεριλαμβανομένων των δεδομένων της έρευνας TALIS, καθώς και της UNESCO, και σε συγκριτικά παραδείγματα εκπαιδευτικών συστημάτων με διαφορετικά επίπεδα αποκέντρωσης. Τα ευρήματα αναδεικνύουν ότι η σχολική αυτονομία δεν λειτουργεί ως αυτόνομος μηχανισμός βελτίωσης των συνθηκών εργασίας των εκπαιδευτικών· η αποτελεσματικότητά της εξαρτάται από το θεσμικό πλαίσιο, την κουλτούρα εμπιστοσύνης και τις πρακτικές ηγεσίας στη σχολική μονάδα. Μορφές συμμετοχικής, υποστηρικτικής και κατανεμημένης ηγεσίας συνδέονται με υψηλότερα επίπεδα επαγγελματικής ικανοποίησης και ενδυνάμωσης των εκπαιδευτικών, ενώ γραφειοκρατικές ή αυταρχικές μορφές ηγεσίας μπορεί να περιορίσουν την αυτονομία σε επίπεδο συμμόρφωσης, αυξάνοντας την πίεση και την επαγγελματική εξουθένωση. Η εργασία υπογραμμίζει την ανάγκη πολιτικών που ενισχύουν συμμετοχικές μορφές ηγεσίας, δημιουργούν επαγγελματικές κοινότητες μάθησης και προσαρμόζουν τις μεταρρυθμίσεις στα τοπικά χαρακτηριστικά των σχολικών μονάδων, ώστε να μεγιστοποιηθεί η επαγγελματική ευημερία των εκπαιδευτικών και να γίνει η αυτονομία ουσιαστική και βιώσιμη.