Η ιδεολογική και η εκκλησιαστική διάσταση της "Ορθοδοξίας": Η επικαιρότητα μιας παραδοσιακής διάκρισης

Abstract

Υπάρχει διάχυτη η γνώμη, ακόμη και μεταξύ ορθοδόξων θεολόγων, ότι το κριτήριο της ορθοδοξίας έναντι της αίρεσης συνίσταται απλώς και μόνο στην αποδοχή της δογματικής διδασκαλίας της Ορθοδόξου Εκκλησίας, χωρίς δυστυχώς να λαμβάνεται καθόλου υπόψη η βασική παράμετρος της κοινωνίας των πιστών με την Εκκλησία, στα πλαίσια της οποίας γεννιέται και αναπτύσσεται η Ορθοδοξία. Υπό την έννοια αυτή ορθόδοξος θεωρείται αυτός που δέχεται απλώς και μόνο την ορθόδοξη δογματική διδασκαλία και τίποτε περισσότερο. Όσο κι’ αν η άποψη αυτή φαίνεται εκ πρώτης όψεως σωστή, πρέπει να τονίσουμε ευθύς εξ αρχής ότι σύμφωνα με την ορθόδοξη πατερική παράδοση είναι όχι μόνο ελλιπής, αλλά και εσφαλμένη και επικίνδυνη, γιατί αγνοεί τελείως την εμπειρική και υπαρξιακή διάσταση του ορθοδόξου δόγματος, όπως αυτό βιώνεται στα πλαίσια της εκκλησιαστικής κοινωνίας, μετατρέποντάς το κατ’ αυτό τον τρόπο από εκκλησιαστική εμπειρία και ζωή σε σκέτη ιδεολογία.