Θεσμός και χάρισμα κατά την Ορθόδοξη παράδοση.

Abstract

Είναι γεγονός ότι στη δυτική θεολογική σκέψη κατά τη μακραίωνα ιστορία της παρατηρείται μια πολλές φο¬ρές έντονη διαλεκτική αντίθεση μεταξύ θεσμού και χαρί¬σματος, με αποτέλεσμα τόσο η ρωμαιοκαθολική όσο και η προτεσταντική παράδοση, καίτοι υιοθετούν εν προκει¬μένω διαμετρικά αντίθετες και αλληλοαποκλειόμενες θέ¬σεις και πρακτικές, να παρουσιάζονται ότι αρνούνται στην πράξη την άρρηκτη και λειτουργική ενότητα μετα¬ξύ θεσμού και χαρίσματος, πού χαρακτηρίζει έντονα την ορθόδοξη θεολογία και πνευματικότητα. Πράγματι, η ρωμαιοκαθολική παράδοση, δέσμια του νομικού πνεύματος που διαποτίζει, ως γνωστόν, όλες τις πτυχές της θεολογίας της, παρουσιάζεται πολλές φορές να εξαίρει υπερβαλλόντως το θεσμό έναντι του χαρίσμα¬τος μέσα στην Εκκλησία και να αντιλαμβάνεται το χάρι¬σμα σχεδόν κατ’ αποκλειστικότητα θεσμικά, με αποτέλεσμα να φαίνεται ότι υπερτονίζει τη θεσμική διάσταση της Εκκλησίας και των εκκλησιαστικών αξιωμάτων και να υποτιμά τη χαρισματική και πνευματική τους διάστα¬ση. Η αντίληψη της Εκκλησίας ως καθιδρύματος και γε¬νικότερα η έμφαση πού δίνεται στον ορατό χαρακτήρα της Εκκλησίας, η κληρικαλιστική αντιμετώπιση της σχέ¬σης κλήρου και λαού, η γένεση του παπικού θεσμού και η προβολή του συγκεντρωτικού χαρακτήρα του για την εξασφάλιση της εκκλησιαστικής ενότητας έχουμε τη γνώμη ότι είναι συμπτώματα μιας παθογένειας, η οποία οφείλεται στη μονομερή έξαρση του θεσμού έναντι του χαρίσματος, που χαρακτηρίζει γενικότερα τη ρωμαιοκα-θολική θεολογία και πνευματικότητα.